Tüketime Olan Takıntımız - Tasarruf ve Yatırımı Görmezden Gelirken - Büyük Bir Sorundur

[Juan Fernando Carpio'nun Hans-Hermann Hoppe ile yaptığı röportajdan.]

Carpio: Ekonomistler neden genel olarak ekonomi için tasarrufun rolünü öğretmiyorlar?


Hoppe: Değerlendirmenize katılıyorum: Bugün ekonomi mesleğinde tasarrufun rolüne çok az önem veriliyor ve bunun yerine tüketimin rolüne çok ama çok büyük önem veriliyor. Bu çok ilginç bir durum. Çünkü tüm insan faaliyetinin nihai amacının tüketim olduğu doğru olsa da, önceden üretim olmadan çok az tüketim olabilir ya da hiç tüketim olamaz ve önceden tasarruf edilmeden de üretim olamaz. Açıklamak gerekirse: Doğa kendi başına bize ağaçlarda yetişen elmalar veya çalılıklarda buyur eden meyveler gibi çok az tüketim malları sağlamaktadır. Bu doğa tarafından verilen olası tüketim düzeyinin daha fazla ve üstünde herhangi bir şey için, önce daha sonra tüketebileceğimiz malları üretmeliyiz. Yani, önce doğa tarafından verilen tüketim mallarının (elma ve çilek gibi) arzını doğal seviyelerinin üzerine çıkarmamıza yardımcı olan veya tamamen yeni tüketim mallarını, yani doğada hiç bulunmayan malları (evler veya arabalar gibi) ortaya çıkarmamıza yardımcı olan araçları veya makineleri – ekonomik terimlerle: dolaylı olarak yararlı üretici malları – tasarlamalı ve üretmeliyiz. Ancak: bu üretici malları (bıçaklar, kovalar, ağlar, çekiçler, tuğlalar, çelik levhalar vb. gibi) tasarlamak ve üretmek genellikle biraz zaman gerektirir ve bu malların yapımını tamamlarken süreyi kısaltabilmek adına yani üzerinde çalışırken yiyip içebilmek için önceden yiyecek ve içecek biriktirmek elzemdir. Önceden tasarruf edilmeden ve bu tür tasarrufların üretici malların üretimi ve birikiminde "yatırımı" olmadan, gelecekteki tüketimin artması mümkün değildir.


Öyleyse, ekonomistlerin muazzam önemine rağmen tasarrufa neden bu kadar az önem verdikleri, ekonomi mesleğinin psikolojisi veya sosyolojisi ile ilgili bir sorudur. Doğal olarak, cevap biraz spekülatif olmalıdır.


Bunun en belirgin nedeni, John Maynard Keynes'in ve onun 1930'ların sonlarından bu yana sözde yeni "Keynesyen ekonomisi"nin, önce İngiltere'de, sonra da özellikle Paul Samuelson tarafından ABD'de teşvik edilmesi ve daha sonra ABD'nin dünyanın en önde gelen süper gücü olarak görülmesi, askeri politikası, parasal ve kültürel emperyalizmi ve hegemonyası nedeniyle tüm batı dünyasında kazandığı baskın etkidir. Karakteristik olarak, Samuelson'un Ekonomisi tüm büyük dillere çevrilmiştir ve onlarca yıldır dünya çapında en çok satan ekonomi ders kitabı olmuştur.


Ancak, buradaki temel sebep bu değildir. Keynesyen ekonominin neden bu kadar olağanüstü bir başarı elde edebileceğine dair tamamlayıcı soruyla ilgilidir. Buradaki cevap ise: Çünkü Keynesçiliğin öğrettiği şey, devlet yönetiminin tam olarak duymak istediği şeydir. Ve hükümetlerin ne yapmak istediklerini "bilimsel olarak" meşrulaştırmak için duymaktan hoşlandıkları şeyleri söylemek ve vaaz etmek, her halükarda bir "halk eğitimi" sisteminde, yani neredeyse tamamen hükümet tarafından kontrol edilen ve vergiyle finanse edilen bir okul ve üniversite sistemi içinde büyük ödüller getirir.


Öyleyse, Keynesçiliğin "başrahipleri"nin(öncülerinin), her yerde en prestijli ve iyi ücretli akademik pozisyonlarda toplanarak öğretmeleri ve vaaz vermeleri ve bu süreçte tüm hükümetlerin duymayı sevdikleri şey nedir? Tüm ekonomik sorunların (durgunluk, resesyon, depresyon veya her neyse) yetersiz tüketimin sonucu olması; ve hiçbir zaman, basit sağduyunun önereceği gibi, asla yetersiz tasarrufun veya yetersiz üretimin sonucu olmamasıdır. Ve az tüketim sorunu nasıl çözülür ve tüketim nasıl teşvik edilir? Zenginleri vergilendirerek (çünkü gelirlerinin çok azını tüketime ve çok fazlasını tasarruflara ayırırlar) ve yoksullara (gelirlerinin neredeyse tamamını tüketime harcarlar) vererek, devlet daha fazla kağıt-parası basıp harcayarak, hükümetin kağıt-para kredisinin genişletilmesiyle ve devlet borcunu artırarak.


Ludwig von Mises, haklı olarak, bu ekonomik "teşvik programını", taşları ekmeğe dönüştürmenin Kutsal Kitap mucizesini gerçekleştirmenin boşuna bir girişimi olarak nitelendirdi ve alay etti.


JFC: Tasarrufun ilerleme ve kültür üzerinde ne gibi etkileri var?


HHH: Cevap zaten belirtildi. Her yerde, çoğu insan daha fazla ve daha iyi bir yiyecek, kıyafet, ev, araba, TV seti, bilgisayar vb. tedariki için çaba sarf eder ve bu amacı tasarruf etmeden gerçekleştirmek imkansızdır. Ve bazı insanlar bunu "sadece" maddi ilerleme ya da hatta "materyalizm" olarak küçümseyebilirken, insan kültürünün de gelişmesinin ve ilerlemesinin ancak insan yaşamının maddi koşullarındaki bir iyileşme temelinde olduğunu vurgulamak gerekir. Yazarlar, besteciler, müzisyenler, ressamlar, heykeltıraşlar, aktörler vb., kağıt ve mürekkep, matbaalar, müzik aletleri, renkler, tuval, heykeltıraşlık aletleri, tiyatrolar, müzeler, galeriler vb. olmadan ve maddi refahın mümkün kıldığı ve sağladığı boş zaman olmadan var olamazlar.


JFC: Batı'da emeklilik için mevcut tasarruf sistemleri işe yarıyor mu? Değilse, neyle değiştirilmeleri gerekir?


HHH: Hem ekonomik hem de ahlaki açıdan, bir kişinin yaşlılığının (emekliliğinin) sağlanması tamamen özel bir konu olmalıdır. Her insan kendi yaşlılığı için sorumluluk almalıdır. Geleneksel, nesiller arası "aile sigortası" veya bireysel tasarruflar, profesyonel olarak yönetilen özel emeklilik hesaplarına yatırım veya çeşitli sigorta türlerinin satın alınması yoluyla olsun. Böyle bir düzenleme elbette yaşlılıkla ilgili tüm sorunları ortadan kaldırmaz. Ancak: Bir yandan, geleneksel "aile sigortası" kurumu "iyi" sosyal davranışı teşvik eder ve ödüllendirir: karşılıklı sevgi, nezaket, kibarlık, şükran, terbiye ve saygı, ve böylece soy ve aile bağlarını güçlendirir. Ve daha genel olarak, bu düzenleme gayret ve ileri görüşlülüğü ödüllendirmede ve ihmal ve öngörüsüzlüğü cezalandırmada bireysel sorumluluğu güçlendirir. Bu nedenle, yaşlılık sorunlarını insani olarak mümkün olan en düşük seviyeye düşürme eğilimindedir.


Keskin bir tezat olarak: Batı dünyasında, yaşlılık hükmü giderek artan bir şekilde ve günümüzde neredeyse tamamen bir Devlet meselesi haline geldi - ve buna bağlı olarak, aile kurumu, insan ahlakı, aile bağları ve bireysel sorumluluk sistematik olarak zayıfladı. Devlet herkesle ilgilenir ve bu nedenle kimseye iyi davranmaya veya bireysel sorumluluk üstlenmeye gerek yoktur.


Devlet nasıl "umursuyor"? Özel işletmeleri ve gelir elde edenleri vergilendiriyor ve sözde bu fonları vatandaşlarının yaşlılığı için "yatırıyor". Birkaç durumda (örneğin Norveç gibi) fonlara gerçekten yatırım yapılmaktadır, ancak yatırım rakip özel yatırım şirketleri tarafından değil, "politik doğrucu" işletmelere yatırım yapan tekelci bir devlet yatırım ajansı tarafından yapılır ve bu nedenle, bir "paydaş sahibi" olarak bu tür işletmelere özel bir ilgi duyar (aynı zamanda diğer “politik olarak yanlış” işletmelere karşı ayrımcılık yapar). Dahası, bu "en az kötü" yatırım senaryosunda bile, bireysel emeklilik vergisi ödemeleri ile daha sonraki, bireysel yaşlılık emeklilik makbuzları veya emekli maaşları arasındaki bağ sistematik olarak bozuk ve saptırılmaktadır. Yani, çalışma yaşamları boyunca hiç gelir elde etmeyen ya da çok az gelir elde eden ve buna bağlı olarak hiç emeklilik vergisi ödemeyen bireyler bile, örneğin tüm "sosyal yardım alanlar" ve tüm devlet çalışanları (vergi ödemeyen, ancak gelirleri vergilerle ödenen), yine de emeklilik maaşı alırlar. Oysa: Emeklilik fonuna (zorla) katkıda bulunan tüm bireyler ve bireysel katkıları ne kadar fazla olursa, emeklilik ödemelerinde bireysel ödemelerine karşılık gelenden genellikle çok daha azını alırlar.


Bununla birlikte, çok sayıda hususta durum daha da kötüdür. Çoğu batılı "refah devleti", çalışan işletmelerden ve bireylerden çıkarılan emeklilik vergilerini hiç biriktirmemektedir ve yatırım yapmamaktadır. Daha ziyade: "Kuşak sözleşmesi"nin(generation-contract) örtbas edici başlığı altında, bu fonları derhal emeklilik yardımları ya da emekli maaşları olarak şu anda "eski nesil" e harcıyorlar ve zincirleme mektup gibi, şu anda çalışan neslin emekliliği için bir sonraki, henüz çalışmayan "gelecek nesile" dayatılacak emeklilik vergileriyle ödeme sözü veriyorlar.


Peki ya gelecek nesil, nüfus yaşlandığı için ödeme yapmıyorsa veya ödeyemiyorsa? Ya yaşam beklentisi artıyorsa ve doğum oranları, bugün hemen hemen tüm batı ülkelerinde olduğu gibi ikame seviyelerinin altına düşüyorsa? Ya giderek artan sayıda yaşlıyı ve daha uzun yaşayan emekliyi desteklemek zorunda kalan daha az sayıda çalışan insan varsa? O zaman sistem kaçınılmaz olarak çökecektir ve yalnızca o zamanlar emekli olan yaşlılar için değil, aynı zamanda o zamanlar çalışan gençler için de yaygın bir yoksullaşmayla sonuçlanacaktır!


JFC: Tasarruf konusuna eklemek istediğiniz bir şey var mı?


HHH: Evet, öncelikle: Ekonomik refah ve yükselen yaşam standartları için tasarruflar ne kadar önemli olsa da, yeterli değildir. İstediğimiz kadar tasarruf edebilir ve giderek daha büyük miktarlarda biriktirilebilir, yani tüketilmemiş tüketim malları biriktirebiliriz, ancak bu tasarrufları nasıl yatıracağımız, yani bunları üretkenliği artıran üretici mallarına veya yeni ve daha iyi tüketim mallarına nasıl dönüştüreceğimiz hakkında hiçbir fikrimiz yoksa, bundan çok fazla gelişme beklememeliyiz. Ayrıca bir ağ, bir tekne, bir çekiç, bir ev, bir araba, bir hesap makinesi vb. fikrine ve bunların nasıl gerçekleştirileceği ve üretileceği bilgisine ihtiyacımız var. Bu da insanın hayal gücünü, zekasını, yaratıcılığını ve becerisini gerektirir. Bu nedenle, kendi maddi koşullarını iyileştirmeye niyetli herhangi bir toplum, bu insani niteliklerin ve yeteneklerin önemini kabul etmeli ve bunları sergileyen bireyleri onurlandırmalıdır. Mucitler ve yenilikçiler elbette herhangi bir yasal tekel tarafından değil, halk tarafından tanınarak ve övülerek ödüllendirilmelidir. Çünkü yasal tekelle ödüllendirilmeleri sadece ve sadece insan bilgisinin yayılmasını geciktirecek ve çarpıtacaktır.


Ve bu: Tanınma ve övgü aynı şekilde girişimcilere ve girişimci yeteneklere de gitmelidir. Çünkü sadece tasarruf sahiplerine ve usta tasarımcılara, yeni ve daha iyi üreticilere veya tüketim mallarının üreticilerine sahip olmak yeterli değildir. Tüketici talebini en iyi şekilde karşılamak ve maddi yaşam standartlarını yükseltmek için üretilen tüm ürünlerin en az maliyetli veya en ekonomik şekilde üretilmesi de gereklidir, öyle ki, hiç bir malın üretimi, daha yüksek değerli başka herhangi bir malın üretilmemesi veya daha az üretilmesi pahasına gerçekleşmez. Girişimci, para biriktirir veya tasarruf sahiplerinden ödünç alır (geri ödeme vaadi artı faize karşı), mucitleri, teknisyenleri ve diğer işçileri işe alır, ödemesini yapar ve daha sonra üretmeyi seçtiği nihai ürünü üretmeye devam etmek için toprak, hammadde ve üretici malları satın alır veya kiralar. Bunu, parasal bir kâr beklentisiyle, nihai ürününün satışından elde edilen paranın, üretimi için harcanan paranın üzerinde olacağı beklentisiyle yapar. Kârı ise, toplumsal olarak daha az değerli olan bir girdiyi, toplumsal olarak daha değerli bir çıktıya başarılı bir şekilde dönüştürdüğünü ve dolayısıyla yalnızca kendi refahını değil, aynı zamanda sosyal veya tüketici refahını da artırdığını gösterecektir.


Bununla birlikte, kâr amacı güden bir girişimcinin işi risklidir. Girişimcinin, ürünlerinin potansiyel alıcıları üzerinde hiçbir kontrolü yoktur. İstenen fiyatı ödemeye istekli olmayabilirler veya bu fiyattan üretilen ve satılacak miktardan daha az bir miktar satın alabilirler. Bu nedenle, sürekli bir parasal kayıp tehdidi de vardır, alınan para üzerinden harcanan bir para fazlası, sadece kişisel bir kayıp değil, aynı zamanda ekonomik israf nedeniyle sosyal refah kaybı olacaktır. Ancak girişimcilik başarısı ya da başarısızlığı, piyangodaki gibi sadece iyi ya da kötü şans meselesi değildir. Başarı, bir kişinin ürününe yönelik gelecekteki tüketici talebinin doğru bir şekilde değerlendirilmesine ve anlaşılmasına bağlıdır ve potansiyel alıcıları doğru bir şekilde tanımlamak için insan yeteneği ve gelecekteki belirli bir ürün için ödeme yapma istekliliği tüm insanlar arasında eşit olarak dağıtılmaz. Çoğu insan bu konuda çok az hünerini gösterir veya hiç göstermez ve buna bağlı olarak girişimcilikte şansını bile denemez ve hatta deneyenler arasında bile, çoğu başarısız olur ve girişimcilerin saflarından hızla kaybolur. Sadece çok az insan sürekli, tekrar tekrar başarılı olmak ve uzun süre işte kalmak için yeterli girişimcilik yeteneğine sahiptir. Her şeyden önce, eğer biri insanlığın maddi durumunu iyileştirmeye niyetliyse, kamuoyu önünde tanınmalı ve selamlanmalı (ve asla kıskanılmamalıdır).


Hans-Hermann Hoppe ve Juan Fernando Carpio yaptığı röportajdan...

Hans-Hermann Hoppe, bir Avusturya Okulu ekonomisti ve liberteryen/anarko-kapitalist filozoftur. Mülkiyet ve Özgürlük Derneği'nin kurucusu ve başkanıdır.


Çevirmen - Zorbey Uyanık


Bu yazı hanshoppe.com sitesinin ''Our Obsession with Consumption -- while Ingoring Saving and Investment -- Is a Big Problem'' adlı yazısının çevirisidir.

144 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör