Marksizm'e Karşı Liberteryenizm: İki Tür Enternasyonalizm


Enternasyonalizm sorununu ilkelerine dahil eden iki ana felsefi ve ideolojik düşünce okulu vardır. Birincisi, klasik liberalizm çerçevesinde gelişen liberal enternasyonalizmdir. İkincisi, ortodoks Marksizm ve proleter enternasyonalizmi fikrini besleyen çeşitli türevleridir. Enternasyonalizm kavramının iki düşünce okulunda farklı kökenleri, anlamları ve pratik uygulamaları vardır.


Politik-felsefi anlamda “liberal” terimi Sol tarafından aşırıya kaçıldığından ve insanların algısındaki anlamını değiştirdiğinden, bu tartışmanın amacı için “liberteryen enternasyonalizm” terimini kullanmak daha iyi olacaktır.


Siyasi doktrinin bir bileşeni olarak liberteryen enternasyonalizm, diğer şeylerin yanı sıra serbest ticaret ve sermayenin serbest dolaşımını ima eden laissez-faire kavramına dayanır. Liberteryen enternasyonalizmin temel amacı, bireyin, ailenin, toplumun ve ülkenin refahına yol açacak ekonomik ve bireysel özgürlüğü küresel ölçekte sağlamak ve barışçıl bir dünya düzenini sağlamaktır. Ekonomik ve felsefi bir bakış açısından, liberteryen enternasyonalizm, işbölümü ve işbirliği kavramının mantıksal bir devamı ve genelleştirilmesidir. İşbölümü ve işbirliği, nesnel ekonomik yasalara uyan toplumsal gelişme sürecinin sonucudur.


İşbölümü, doğal seçilimin evrimsel güçleri ile piyasa güçleri arasındaki etkileşimden kaynaklanır ve tarih öncesi zamanlardan bu güne kadar insan toplumunun gelişimini etkilemiştir. Uzmanlaşmış emeğin, nihai ürün veya hizmetin daha iyi üretkenliğini ve kalitesini sağladığı açıktır. Uzmanlaşma, belirli bireysel becerilere dayanan doğal seçilimin bir tezahürüydü. Başka bir deyişle, yüksek derecede bir iş bölümü, toplum üyelerini birbirine güvenerek bir bütün olarak bir araya getirdi. Ancak bu kolektivizm değil, birbirlerinin mülkiyet haklarına saygı duyan bireylerin gönüllü işbirliğidir. İş bölümü atomik, bağımsız üreticiler ve tüketiciler yaratır ve işbirliği onları üretimde ve pazarda bir araya getirir. Başka bir deyişle, iş bölümü işbirliğini teşvik eder.


Bütün insanlık bu çalışma biçimini daha gelişmiş bulmuş; işbölümünü ve karşılıklı-faydalı ticareti giderek yoğunlaştırmıştır. Birinin emriyle yapılmaz; sadece, insanların seçici baskı ve piyasa ekonomisinin sınırsız yasalarının etkisi altında deneyimlediği davranışsal değişiklikleri yansıtır. Yerli üretim tarzı yavaş yavaş "kullanım için üretim"den "değişim için üretim"e doğru kaymaktadır. Mübadele ölçeği, zamanla bireysel hane sınırlarını aşarak ve sonunda küresel bir düzeye ulaşarak istikrarlı bir şekilde arttı. Girişimci sınıf, tüketici talebini karşılamak için imalat, hizmet sunumu ve ticarete girmek için birçok risk aldı. Gelişmiş kapitalizm altında, ulusal sınırlar yalnızca mal ve hizmetler tarafından değil, aynı zamanda sermaye tarafından da geçilir.


Liberteryen enternasyonalizm, doğası gereği yapıcı ve barışçıldır ve bireylerin girişimci nitelikleri ve mülkiyet haklarına saygı gösterilmesi konusunda evrensel bir fikir birliği sayesinde mümkündür. Bu nedenle, liberteryen enternasyonalizm özünde girişimci enternasyonalizmdir. Tersine, dünya siyasi bürokrasisinin egemen işletmelerin veya tüm ülkelerin ekonomik sorunlarına müdahale ettiği küreselleşme fikri, girişimci enternasyonalizme yabancıdır. Liberteryen enternasyonalizm, dünya toplumunun çabalaması gereken bir idealdir, ancak ne yazık ki, siyasetin ekonomiye devam eden müdahalesi ve dünya çapındaki kolektivist eğilimler, insanlığı doğal ve daha adil bir düzenden uzaklaştırıyor.


Proletaryan enternasyonalizmi, materyalist tarih anlayışlarını geliştirirken Karl Marx ve Friedrich Engels'in zihinlerinde ortaya çıktı. Marksizm, insan toplumunun evrimine uygulanan determinist bir felaket teorisidir. Hegelci diyalektik yöntemini kullanarak, Marksizmin kurucuları kapitalist toplumu iki sınıfa böldü: proletarya ve burjuvazi. Marx'a göre, artı değere kapitalistler tarafından haksız bir şekilde el konulmasının yol açtığı, iki düşman sınıf arasındaki çözülemez çatışma, bir kaynama noktasına ulaşmak zorundaydı ve bunun sonucu toplumsal bir felaket olacaktı. Marx, proletaryayı, liberal demokratik devleti ortadan kaldırmak ve sınıfsız bir toplum inşa etme yolunda bir geçiş aşaması olarak proletarya diktatörlüğünü kurmak için tasarlanmış sosyalist devrimin itici gücü, ajanları olarak atadı.


Marx, teorisini, toplumun gelişiminin nesnel yasalarını ortaya çıkardığı ekonomi ve sosyolojideki bilimsel araştırmanın zirvesi olarak gördü. Toplumun gelişiminin nesnel yasaları kadar doğa yasaları da evrensel olmalı ve başkasının iradesinden bağımsız olarak işlemelidir. Devre dışı bırakılamaz, iptal edilemez veya değiştirilemezler; onlar her şeyi ve herkesi etkileyen bir veridir.


Ama Marx'ın sorunları tam olarak nesnellikle ilgiliydi. Her şeyden önce, toplumun yalnızca iki sınıfa bölünmesi ve proletaryanın devrimin bir faili olarak atanması yersizdir. Dahası, işçilerin kendileri henüz proletarya olduklarının ya da Marksizmin kurucusunun onlara biçtiği rol olduğunun farkına varmamışlardır. Marx bunu çok iyi anladı ve proletaryanın kurtuluşu, sınıf bilincini uyandırması ve burjuvaziye karşı siyasi mücadeleye hazırlanması için teorik ve pratik önlemler önerdi. Ancak nesnellik kriterini karşılamak için proletaryanın sınıf bilincinin, hiç kimsenin iradesinin etkisi olmaksızın doğal ve kendiliğinden gelişmesi gerekecektir. Devrimci duygulara suni ve amaçlı kışkırtma ve mevcut sistemi devirmeye yönelik kışkırtma, nesnellik ölçütünü karşılamamakta, tam tersine onu tamamen tahrif etmektedir. Gerçekten de, bir darbeye hazırlanmak için toplumun gelişimine dair bilimsel bir teoriye ihtiyaç yoktur.


Ayrıca nesnel yasaların evrensel olması gerektiği gibi, aynı toplumsal gelişmeler başka ülkelerde de gerçekleşmelidir. Marksizm, sosyalist devrimin evrensel bir karaktere sahip olması gerektiğini, yani küresel ölçekte ya da en azından en sanayileşmiş ülkelerde gerçekleşmesi gerektiğini savundu. Marx ve Engels, sermayenin sınırlarının olmadığını ve farklı ülkelerin ekonomilerinin birbirine bağlı olduğu için girişimcilerin gerçekten uluslararası olduğunu çok iyi anladılar. Aynı zamanda, emek çoğunlukla yereldi, uluslararası örgütler ve temsiller yoktu. Bu nedenle Marksizm, Marx ve Engels'in öğretilerini bu sosyoekonomik gerçekliklere uydurmak ve dünya proletaryasını dünya sosyalist devrimi için seferber etmeye çalışmak için proleter enternasyonalizmini icat etti. Komünist Manifesto'da, Marksizmin kurucuları, proletaryanın sınırlarının olmadığını öne sürdüler ve tüm ülkelerin proletaryasını birleşmeye çağırdılar. Marx, bu varsayımı, proletarya kitleleri içindeki bilincin “ulusal tek yanlılığını” silecek olan proleter kardeşliğin önkoşullarını bizzat kapitalistlerin yarattığı gerçeğiyle doğruladı. Bu sonuç çok uzak ve daha çok hüsnükuruntu gibi görünmektedir.


Proleterlerin milliyetçiliğe ve bağnazlığa karşı çıkan ve tüm insanlara koşulsuz sevgi gösteren istisnai ahlaki niteliklere sahip oldukları yönündeki Marksist önerme, ampirik olarak yersizdir ve bunu destekleyecek hiçbir tarihsel kanıt yoktur. Buna karşılık, Marksist teorinin mantıksal olarak tutarlı olması için gerekli bir koşuldu; yani, dünya burjuvazisine karşı dünya sosyalist devrimi, proleterlerin birleşik cephesi olmadan gerçekleşemezdi. Marksizm, enternasyonalizmi işçi ve sosyalist hareketlerin ayrılmaz bir özelliği olarak pekiştirdi ve genişletti, kendisini kapitalist toplumun uydurma milliyetçiliğinin karşısına yerleştirdi. Bu, ortadan kaldırılması hâlâ zor olan bir entelektüel sahtekârlık eylemiydi.


Dolayısıyla, liberteryen felsefenin yorumlanmasında enternasyonalizm ve Marksist doktrin tamamen farklı kavramlardır. Proletaryan enternasyonalizmi, Marksizmin kurucuları tarafından öne sürülen ve o zaman ve şimdi bir propaganda aracı olarak kullanılan siyasi bir efsanedir. Dünya sermayesine karşı siyasi mücadele için bir silah olarak icat edildiğinden, aşırı saldırganlıkla karakterizedir. Liberteryen enternasyonalizm ise aksine barışçıl ve yapıcıdır. Doğal olarak, işbölümü ve işbirliği açısından insan toplumunun mantıklı ve tutarlı gelişiminden kaynaklanır ve özel mülkiyet haklarına saygı duymaya dayanır.


Yazar - Allen Gindler

Çevirmen - Zorbey Uyanık


Bu yazı mises.org sitesinin ''Marxism versus Libertarianism: Two Types of Internationalism'' adlı yazının çevirisidir.

86 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör