Geleceğin İlerlemeciliği, Geçmişin Sosyalizmi

17/10/2020 - Antony P. Mueller


Dünya şu anda, güçlü ve "verimli" bir teknokratik devlet aracılığıyla yeni bir sosyalist düzen yaratmaya yönelik saldırgan bir yönelimin ortasında. Bu yeni düzen "ilerici" olarak etiketlendi, ancak daha önce sosyalizm ve komünizm biçiminde gördüğümüz sosyalist dürtünün yalnızca en son versiyonudur.


Özel Mülkiyete Karşı Savaş

Tek bir cümleyle özetlenecek olursa, komünistlerin planları özel mülkiyetin ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Oradan, ailenin, ulusun ve ülkelerin ortadan kaldırılması gibi diğer büyük talepler gelir ve son olarak, Marx'ın belirttiği gibi, "komünizm ebedi gerçekleri ortadan kaldırır, tüm dinleri ve tüm ahlâkı ortadan kaldırır." Liberalizmin programı, (Ludwig von Mises'in tarif ettiği gibi) “tek bir kelimede özetlenirse… üretim araçlarının özel mülkiyeti” olduğu kadar, komünistlerin programı da özel mülkiyetin ortadan kaldırılmasıdır.


Verimlilik ve Uzmanlık Vaadi

Yine de Marksist sosyalizmin – yani komünizmin – ABD'de pek takipçisi olmadı. Adalete ve eşitliğe yapılan komünist çağrı, eski dünyada daha fazla yankı buldu. Amerikalılara çekici gelmesi için sosyalizmin farklı şekilde pazarlanması gerekiyordu. ABD'de sosyalizm öğretisi “ilerlemecilik” adı altında ortaya çıktı ve toplumu en yüksek verimliliğe getirmek olarak vaaz edildi. Başkan Woodrow Wilson döneminde ilerlemecilik, devletin egemen felsefesi olarak ilk zirvesine ulaştı. Bu sosyalistler için toplum tek bir örgüttü. Kamu yöneticileri olarak bürokratlar, Wilson'ın çok yakın bir arkadaşı olan ve başkanın en önemli siyasi ve diplomatik danışmanı olarak görev yapan Edward Mandell House'un siyasi romanı Philip Dru: Yönetici, Yarının Öyküsü'nde (Philip Dru: Administrator, A Story of Tomorrow) canlı bir ifade buldular.


Bu ilerlemecilik vizyonu şunları gerektirir:

  • Her şirketin yönetim kurulunda hükümet ve işçi temsili

  • Kamu hizmeti şirketlerinin karlarının paylaşılması

  • İletişim araçlarının devlet mülkiyeti

  • Ulaştırma araçlarının devlet mülkiyeti

  • Kapsamlı bir emekli maaşı sistemi

  • Tüm sağlık hizmetlerinin devlet mülkiyeti

  • Tam işçi koruması ve endüstriyel anlaşmazlıkların devlet tarafından tahkimi


Bunun ötesinde, ilerici hareket tarafından öne sürülen ve gerçekleştirilen diğer talepler ve programlar arasında öjeni, nüfus ve doğum kontrolü, aile planlaması, yasaklama, antitröst mevzuatı, kamu eğitimi, merkez bankacılığı ve gelir vergisi yer almaktadır.


Komünist Manifesto’yu andıracak talepler:

  • Haberleşme araçlarını merkezileştirme ve ulaşım araçlarını devletin eline vermeyi,

  • Devletin kontrolünü fabrikalar ve tüm topraklar üzerinde genişletmeyi,

  • Ağır bir artan oranlı gelir vergisi uygulama ve miras haklarını ortadan kaldırmayı,

  • Krediyi devletin elinde merkezileştirme ve münhasır bir parasal tekel merkez bankası kurmayı içeriyordu.


Komünist Manifesto'nun aksine, ilericiler bir proleter devrimi vaaz etmediler, verimlilik adına konuştular ve uzman kamu yöneticilerinin bürokratik yönetimini talep ettiler. Belirli bir şekilde ilerici hareket, Marksizm'den bile daha kötü bir program sunuyor. Murray Rothbard'ın özetlediği gibi, ilerici hareket Amerikan toplumunda köklü bir dönüşüme yol açtı:


19. yüzyıldaki, ekonominin özgür olduğu, vergilerin düşük olduğu, insanların günlük yaşamlarında özgür olduğu ve hükümetin yurtiçinde ve yurtdışında müdahaleci olmadığı, kabaca özgür ve laissez-faire toplumundan, yeni koalisyon Amerika'yı, insanların günlük yaşamlarının büyük ölçüde kontrol edildiği ve düzenlendiği emperyal bir refah ve savaş Devletine dönüştürmeyi başardı.

Kılık Değiştirmiş Sosyalizm

Toplumu dönüştürerek insanlığa yeryüzündeki cennete rehberlik etmek, on dokuzuncu yüzyılın “ütopik sosyalizmi” ile başlayan ve “somut bir ütopya” talebiyle günümüze kadar uzanan sosyalizmin en önemli mesajıdır. Yine de, sosyalizmin kapitalizmin durdurulamaz halefi olacağına dair Marksist mitolojiden farklı olarak, tarih, “sosyalist fenomenin” tarih boyunca tekrar tekrar ortaya çıktığını göstermektedir. Sosyalizm, geleceğin modeli olmak yerine, fiilen geçmişe ait başarısız bir fikirdir.


Sosyalizm, istendiğinde yeni bir toplumsal düzen yaratma girişimidir. Yine de kişi kendi isteklerine göre “düzen” oluşturamaz. Bir sosyoekonomik sistemin istemli olarak gerçekleştirilmesi, toplumu devletin egemen olduğu tek bir örgüt olarak kurmasıyla sonuçlanır ve bu nedenle, zorunlu olarak hiyerarşiktir ve kendiliğinden bir düzende olduğu gibi insanların özgürce bir araya gelmesi yerine komuta ve itaate dayanmalıdır.


Başkan Wilson, ABD'yi Milletler Cemiyeti'ne sokma ve ilericilerin vizyonlarıyla uyumlu yeni bir dünya düzenini teşvik edecek bir organizasyon kurma planında başarısız oldu. Amerikalılar bir süre bireycilik ve izolasyon geleneğini sürdürdüler. Ancak Büyük Buhran ve İkinci Dünya Savaşı ile birlikte toplumu dönüştürme ve bürokratik uzmanları en tepeye koyma şansı, Franklin Delano Roosevelt'in başkanlığında intikamla geri döndü. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte, toplumu ve ekonomiyi bürokratik uzmanların himayesinde örgütleme misyonuna sahip bir uluslararası örgütler ağı kurma şansı geri döndü. Bu, Birleşmiş Milletler'in ve onun çeşitli alt gruplarının ve kardeş kuruluşlarının finans, eğitim, kalkınma ve sağlık alanlarında faaliyet göstermek üzere kurulmasıyla oldu.


Uluslararası Baskı

Birleşmiş Milletler'in kurulmasıyla birlikte, James Ostrowski'nin "Amerika'yı yok etme" dediği şeyin bir programı olarak ilerlemecilik küresel bir platforma ulaştı. Bu felsefenin ana koltuğu Birleşmiş Milletler Teşkilatlarının genel merkezine taşınmıştır. Birleşmiş Milletler, başlangıcından beri küresel ilerlemeciliğin ışık taşıyıcısı olmuştur.


Çevrenin korunması ve "küresel sağlık", ilerlemecilik gündemini ilerletmek için ideal bahaneler oldu. Haziran 1994'te, BM Gündemi 2021, Rio de Janeiro'daki Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı tarafından başlatıldı ve küresel ölçekte "sürdürülebilir kalkınma"nın dayatılması çağrısında bulundu. Gündem 2021, taleplerinde hâlâ nispeten mütevazı ve tam olarak uygulanması konusunda bağlayıcı olmasa da, daha sonraki Gündem 2030 ile, baklayı ağızlarından çıkardılar. Yeni gündem, devlet ve hükümet başkanları ile yüksek temsilcilerin Eylül 2015'te New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde bir araya gelmesiyle kabul edildi. Bu toplantıda, kapsamlı ve geniş kapsamlı evrensel ve dönüştürücü amaç ve hedeflerle ilgili “Küresel Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri”nin kabul edilmesini onayladılar.


Yeni gündem, kişisel yaşamın neredeyse tüm yönleriyle ilgili kapsamlı bir hükümet devralması programını anlatıyor. İnsan özgürlüğüne ve piyasa koordinasyonuna hiç değinmeyen belge, dünya çapında toplumun bürokratik ele geçirilmesi yoluyla yerine getirilmesi gereken on yedi hedefi listeliyor. Yoksulluk ve açlığın sona ermesi, sağlıklı yaşam, eşitlikçi eğitim ve cinsiyet eşitliği gibi popüler vaatlerin arkasında küresel sosyalizmi dayatma gündemi gizleniyor. Ülkeler içinde ve arasında gelir eşitsizliğinin azaltılması, sürdürülebilir tüketim ve üretim modelleri ve sürdürülebilir kalkınma için kapsayıcı toplumlar inşa edilmesi gibi talepler, piyasa ekonomisini ortadan kaldırmaya ve kapsamlı devlet planlaması dayatmaya yönelik her şeyden önce gelen bir planın parçalarıdır.


Konferans, “uluslar arasındaki ve içindeki eşitsizliklerin devam etmesi, yoksulluğun, açlığın, hastalığın ve cehaletin kötüleşmesi ve refahımız için bağlı olduğumuz ekosistemlerin devam eden bozulması” (bölüm 1, önsöz) iddiasında bulunarak, “sürdürülebilir kalkınma için küresel ortaklık” çağrısı yapıyor.


Program alanları” başlığı altında gündem, “demografik eğilimler ve faktörler ile sürdürülebilir kalkınma arasındaki bağlantıları” vurgulamaktadır. "Sürdürülemez tüketim kalıpları" ile birleşen dünya nüfusunun büyümesi, "toprak, su, hava, enerji ve diğer kaynakların kullanımını etkilediği" için gezegeni tehlikeye atıyor. Hedefinin 5.17 maddesi uyarınca, konferans şunları talep ediyor: “Nüfus kaygılarının ulusal planlama, politika ve karar alma süreçlerine tam entegrasyonu.” Çevreyi korumak, dünya nüfusunun kapsamlı bir şekilde düzenlenmesini gerektirir ve bu da kişisel davranışları kontrol etmeyi gerekli kılar.


Kısacası, bu "yeni dünya düzeni"nin benimsenmesi, özel mülkiyetin ya da Mises'in liberal program olarak gördüğü şeyin - özel mülkiyete dayalı bir dünyanın - ortadan kaldırılması anlamına gelecektir. Eğer yasalaşırsa, bu proje eninde sonunda başarısız olacak, ancak bu arada büyük acılar getirecektir.



Yazar: Antony P. Mueller

Dr. Antony P. Mueller, şu anda Brezilya'da, Federal University of Sergipe (UFS)’de ders veren bir Alman ekonomi profesörüdür. İrtibat kurmak isterseniz e-posta yazabilir veya Facebook’una, Twitter’ına, Tumblr’ına, Medium’una, bloguna ve YouTube kanalına göz atabilirsiniz.


Çevirmen: Utku Aslanoğlu


Bu yazı mises.org sitesinin ''The Progressivism of the Future Is Really Just the Socialism of the Past'' adlı yazısının çevirisidir.


122 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör