Amerikan Yaptırımlarının Bedelini Çocuklar Ödüyor I J.W. Rich

22/03/2022 - J.W. Rich

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ile birlikte, ABD dış politika kuruluşunun her köşesinden Rusya'nın saldırganlığına misilleme olarak alınması gereken önlemler için çağrılar yapıldı. ABD'nin ilk tepkisinin Rusya'ya karşı yaptırımların açıklanması olması elbette kimseyi şaşırtmadı. Modern çağda yaptırımlar, kendilerini Amerikan liderliğindeki jeopolitik dünya düzeninin yanlış tarafında bulan haydut devletlere karşı başvurulacak bir araç haline geldi. Ülkelerini yaptırımlarla vurun ve ardından ekonomik ızdırabın onları eylemlerini yeniden gözden geçirmesini umalım. Bu onlara dersini verecektir!


Yaptırımlar, bu noktada her şeyden çok akılsızca bir reaksiyondur. O kadar sıradan hale geldiler ki, verimliliklerini veya ahlaklarını çevreleyen sorular bile sorulmadı, çok azı cevaplandı. Tüm jeopolitik krizlerde ABD'nin bir şeyler yapması gerektiği kabul ediliyor. Savaş karmaşıktır ancak yaptırımlar kolay ve ucuzdur! Herhangi bir aktif çaba gerektirmezler, güçlü bir açıklama yaparlar ve haberlerde iyi görünürler. Sonuçta, arkamıza yaslanıp hiçbir şey yapamayız!


Bu popüler algıya rağmen, yaptırımların "yanlış hükümet" altında yaşayan sıradan insanların yaşamları üzerinde büyük etkileri var. Teorik olarak yaptırımlar hükümetlere yöneliktirler. Uygulamada ise her zaman insanları vururlar. Ülkeler uluslararası ticaretten koptuğunda, bağımlı oldukları malların ithalatına erişimlerini kaybederler. Bu kıtlıklara, yüksek fiyatlara, durgunluklara ve yerel nüfus için çok sayıda zor seçime yol açar. Bu ekonomik rahatsızlıklar sadece hafif bir rahatsızlık değil, aynı zamanda yaşamlarının tüm yönleri için kötü niyetli ve yıkıcıdır.


Birkaç vaka çalışması, yaptırımların gerçek ve somut etkisini keskin bir şekilde gösterebilir:


Küba


Küba'nın 1959'daki Komünist devriminden bu yana Küba ile ABD arasındaki ilişki, en hafif tabirle çalkantılı olmuştur. ABD destekli Batista hükümeti devrildiğinde, ABD anakarasının sadece birkaç kilometre açığında komünist bir ülke olasılığı birçok ABD'li milletvekilini ürküttü. Sonuç, komünist ülkelere her türlü yardımı yasaklayan ve Küba'ya tam bir ambargo uygulayan 1961 Dış Yardım Yasası oldu.


Sovyetler Birliği'nden gelen çokça yardım sayesinde Küba ekonomisi, yılda yaklaşık %2'lik bir büyüme gerçekleştirerek, ABD'nin ekonomik baskısına onlarca yıl dayanabildi. Ancak Sovyet bloğu çöktüğünde Küba ekonomisi de çöktü. Amerikan Halk Sağlığı Dergisi, 1989'dan sonra, ekonomisinin büyük ölçüde bağımlı olduğu Küba'nın ithalatının değerinin 8 milyar dolardan 1,7 milyar dolara düştüğünü tespit etti. Daha da kötüsü, ABD ambargosu diğer ülkelerin Küba ile ticaretine daha fazla kısıtlama getirerek 1992 Küba Demokrasi Yasası'nda sıkılaştırıldı.


1990'ların ilk birkaç yılı Küba ekonomisi için çalkantılı geçti. ABD Ticaret Komisyonu tarafından 2001 yılında yapılan bir araştırmada, Küba'nın reel GSYİH'sinin 1989'a göre 1994 yılına kadar %40, tarımsal üretimin ise %54 oranında düştüğünü gördüler. Bahsi geçen Amerikan Halk Sağlığı Dergisi, 1980'lerde insan tüketimi için tüm protein ve kalorilerin yarısının ülkeye ithal edildiğini kaydetmektedir. 1989'dan 1993'e kadar bu gıda maddelerinin ithalatı yarı yarıya azaldı. Sonuç olarak, protein ve kalori bulunabilirliği sırasıyla %25 ve %18 oranında düştü. Küba'ya gelen ve kaybedilen ithalatın çoğu tıbbi ve sağlıkla ilgiliydi. Bu malların kaybı, 65 yaş ve üstü Küba nüfusunda ölüm oranında doğrudan %15'lik bir artışa yol açtı. Nüfustaki tüberküloz vakaları üç kat arttı, enfeksiyon ve parazit ölümleri %67 arttı ve etki nedeniyle ölümler %77 arttı.


Bir dizi reform ve komünist ekonomi politikalarının yumuşatılması yoluyla, Küba ekonomisi on yılın sonunda toparlanmayı başardı. Buna rağmen, ülke nispeten fakir kalmaya devam etmektedir. ABD'nin kabaca yedide biri olan 9.099 $ kişi başına GSYİH'ya sahiptir. Biden yönetimi, Küba'ya yönelik herhangi bir büyük yaptırımı henüz kaldırmadı ve bu, ülke üzerindeki son 60 yıllık ekonomik baskıdan bir değişiklik olmadığının sinyalini veriyor. Öngörülebilir gelecek için ABD parmağını Küba'da tutmaya devam edecek.


Irak


Küba'nın ekonomik sıkıntılarının en kötüsünü yaşadığı dönemde, ABD'nin öfkesinin yanlış tarafında bulunan bir başka ülke de ağır yaptırımlar altında acı çekiyordu: Irak. Saddam Hüseyin 1990'da Kuveyt'i işgal ettiğinde, Birleşik Devletler Irak ordusuna karşı Kuveyt'te Birinci Körfez Savaşı veya Çöl Fırtınası Operasyonu olarak bilinecek olan bir koalisyona öncülük etti. Irak ordusu mağlup edildi, Kuveyt kurtarıldı ve her şey kamera önünde güzel görünüyordu. Savaştan sonra, Hüseyin'e karşı rejim değişikliği ve onu sonsuza dek ortadan kaldırma umuduyla Irak'a ağır yaptırımlar uygulandı.


Savaş sırasında, Irak ekonomi içindeki sivil altyapıyı felce uğratan ABD hava saldırılarına maruz kalmıştı. The New England Journal of Medicine'den bir rapora göre, savaşın sonunda Irak'taki yirmi elektrik üretim tesisinden sadece ikisi hâlâ çalışır durumdaydı. Bu elektrik eksikliği ülkenin geri kalanı üzerinde sarmal bir etki yarattı. Çalışmak için elektriğe ihtiyaç duyan su arıtma tesisleri durma noktasına geldi. Ülke genelinde kanalizasyon sistemleri de felç oldu. Bu hasarın çoğu onarılamaz nitelikteydi ve onarılabilecek şeyler aylar ve yıllar alacaktı.


Irak'a verilen ağır yaptırımların yanı sıra Irak'a verilen zarar, doğrudan bir insani krize yol açtı. Dünya Sağlık Örgütü veya DSÖ, 1996 yılında ülke içindeki koşullara ilişkin korkunç ifşaalar içeren bir araştırma yaptı. Ülke, ihtiyaç duyulan kırmızı et ve kümes hayvanlarının yalnızca %25'ini, tahılların %40'ını, balıkların %10'unu ve şekerin %10'unu alıyordu. Kalorilerin genel kullanılabilirliği %65 azaldı. Irak genel nüfusunun diyetini "yarı açlık" olarak belirlediler.


Bu beslenme eksikliği, özellikle çocukların sağlığını ve refahını büyük ölçüde etkiledi. Dünya Sağlık Örgütü, 1995 yılında Bağdat'taki çocukların %28'inin büyüme geriliği, %29'unun zayıf ve 12'sinin ise mahvolmuş olduğunu tespit eden dahili bir araştırmaya atıfta bulunuyor. Başkentte bu şartlar olduğu düşünüldüğünde, dış illerde durumun daha da vahim olduğunu tahmin edebiliriz. Toplamda, çocuklar için ölüm oranı savaş öncesi döneme göre altı kat arttı. Tifo, Kolera ve Sıtma gibi hastalıkların tümü, çocukların özellikle savunmasız olduğu salgın boyutundaydı.


Yaptırımlar sonucunda kaç kişinin öldüğünden kimse emin değil. 1995'te BM'den gelen utanç verici bir raporda 500.000 çocuğun öldürüldüğü iddia edildi, bu da "60 Dakika" röportajında daha da rezil bir an yaşanmasına neden oldu ancak bu sayı sorgulandı. Öldürülen çocukların sayısı hala kesinlikle yüzbinlerce civarında. Muhafazakar bir değerlendirmede ise 300.000 civarında çocuk öldürüldü.


ABD'nin Irak'a yönelik yaptırımları, Irak'ın 2003'teki işgaline kadar devam etti ve bu noktada Irak halkı, ülkelerine dayatılan sekiz yıllık çatışma ve iç savaşa katlanmak zorunda kaldı. IŞİD'in 2011'de Amerika'nın geri çekilmesinden sadece birkaç yıl sonra, Kuzey Irak'ın bazı bölgelerini işgal etmesi ve ele geçirmesi, onları ülkeden tamamen kovmak için birkaç yıl daha savaş gerektirdi. Şimdi, on yıllar sonra Irak halkı, on yıllarca süren kargaşa ve umutsuzluğun ardından yeniden ülkelerini inşa etme şansına sahip.


Venezuela


1998'de Hugo Chavez, milliyetçi ve sosyalist bir platformda Venezuela'nın başkanı seçildi. Sonraki yıllarda, zenginliği yeniden dağıtma, yoksulluğu azaltma ve birçok sanayi alanını kamulaştırma hedefleriyle bir dizi ekonomik ve siyasi reform gerçekleştirdi. ABD'nin ülkeye uyguladığı ilk yaptırımlar, ABD'nin terörle mücadele çabalarına uymadığı bahanesiyle 2006 yılında gerçekleşti. Bu ilk yaptırımlar nispeten küçüktü ancak ülkeye uygulanan son yaptırımlardan çok uzak olacaktı.


Venezuela ekonomisi büyük ölçüde petrol ihraç etmeye dayalıydı ve hala öyle. Petrol fiyatı nispeten yüksek olduğu sürece, hükümetin sosyal programları için bol miktarda parası vardı. Ancak, 2014 yılının ortalarından itibaren petrol fiyatı düşmeye başladı ve bu da ekonomik bir krize yol açtı. Venezuela ekonomisi çökerken, ülkeye yönelik yaptırımlar arttı. 2014'te Kongre, Maduro hükümeti içindeki belirli kişilere yaptırımlar uygulayan "Venezuela İnsan Hakları ve Toplum Savunması 2014 Yasasını" kabul etti. Trump yönetimi 2017'de 2018, 2019 ve 2020'de iki kez yeni yaptırımlar uygulayarak Venezuela'ya karşı çok sert bir tavır aldı.


Venezuela'nın çökmekte olan ekonomisi ve yaptırımların birleşimi, ülkeyi ekonomik serbest düşüşe itti. En görünür semptomlardan biri, Bolivar'ın değerini tamamen yok eden hiperenflasyon olmuştur. Bu yazı itibariyle (Mart 2022), bir ABD Doları 428.000 Bolivar'ın üzerindedir. 2014'te bir Dolar kabaca 6 Bolivar'a eşitti. Enflasyonun en kötü yılı, enflasyonun yıllık %65.000 üzerinde olduğu 2018 oldu.


Ancak kriz sadece parasal alandan çok daha yaygın. Kişi başına düşen GSYİH, 2011-2021 arasındaki on yılda %87 oranında düştü. Venezuela, gıda maddelerinin kabaca %75'i ülkeye ithal edilen ithal gıda ürünlerine büyük ölçüde güveniyor. Ülkeye yapılan ithalat 2010-2020 yılları arasında %82 oranında düştüğünden, bu malların kullanılabilirliği hızla düştü. Tüm bunlar, Venezuela halkı için temel ihtiyaç maddelerinde büyük kıtlıklara neden oldu. Gıda Güvenliği Bilgi Ağı (FSIN), nüfusun üçte birinin gıda konusunda güvensiz olduğunu, yani kalori ihtiyaçlarını kendi başlarına karşılayamadıklarını bildiriyor. %60'ı orta derecede gıda güvenliğine sahipti, yani diğer temel ihtiyaçlardan yoksun kaldıkları sürece yiyecekleri karşılayabiliyorlardı. Mal fiyatlarındaki artışa gelirlerde de düşüş eşlik etti: FSIN anketi %37'sinin ekonomik çöküşte tüm gelirlerini kaybettiklerini ve %51'inin ise gelirlerinin bir kısmını kaybettiklerini belirtti.


Venezuela halkının sağlığı ekonomik krizle birlikte büyük ölçüde azaldı. Üç Venezuela üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, sadece 2017'den 2018'e kadar toplam ölüm oranında genel olarak %31'lik bir artış tespit etti. Temel ilaçlar, gerekli stokların sadece %15'inde mevcuttu. BM tarafından yapılan bir araştırma, beş yaşın altındaki çocukların %22'sinin büyüme geriliği yaşadığını tespit ederek çocuklar da büyük ölçüde etkilendi.


Venezuela ekonomisi yıldan yıla düşüşe devam ediyor ve yoksullaştırıcı düşüşünü durdurma belirtisi göstermiyor. Biden yönetimi, Trump rejimi tarafından uygulanan yaptırımların hiçbirini gevşetme belirtisi göstermedi ve bu da Venezuela halkı için soluk alma şansının çok az olduğunu gösteriyor. Bu noktada asıl soru, çöküşün ne kadar devam edebileceği ve Venezuela halkının daha ne kadar acıya dayanabileceğidir.


Sonuçlar


Bu örnekler sadece küçük bir örnekleme olmakla birlikte, yaptırımların getirdiği sonuçları göstermektedir. Uygulayıcılar tarafından sıklıkla görülmese, kabul edilmese veya hissedilmese de, gerçek insanları incitir ve etkiler. Masum sivillere zarar vermeyi amaçlamasalar bile belirtilen amaçlara bakılmaksızın etkileri açıktır. Rusya; Küba, Venezuela veya Irak ile aynı üzücü kaderi mi yaşayacak? Muhtemelen hayır ancak Rus halkının üzerinde aynı şekilde bir baskı hissedilecek. Yaptırımlar genellikle dış politika oyununun sıradan ve önemsiz bir parçası olarak düşünülür. Aksine, yaptırımlar bir savaş biçimidir; özellikle bir ekonomik savaştır. Her savaşın fedakarlıkları vardır ve ekonomik bir savaşta bedeli ödeyecek olan hükümet, askerler veya oligarklar değil, halk olacaktır.


Yazar - J.W. Rich

J.W. Rich, North Carolina'da bir ekonomi öğrencisidir. İlgi alanları ekonomik teori ve ekonomik düşünce tarihidir. Çalışmaları thejwrich.medium.com adresindeki blogunda bulunabilir.


Çevirmen - Zorbey Uyanık


Bu yazı original.antiwar.com sitesinin ''Children Pay the Price of American Sanctions'' adlı yazının çevirisidir.


Image Source: Money

58 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör